1920 – 1929

Luchtfoto begin jaren 20

Een fragment van een luchtfoto uit de jaren 20 van de vorige eeuw met op de voorgrond de vermoedelijke locatie van de oude burcht aan de Maas.Dorpsarchief luchtfoto jaren 20Voordat kasteel Bleijenbeek wordt gebouwd, heeft er in de veertiende eeuw een burcht aan de Maas gestaan. De grootte van de burcht was ca. 30 x 30 meter en de gracht ervan stond in verbinding met de Eckeltse Beek waarvan de loop eeuwen later is verlegd. Deze burcht was via een brug bereikbaar vanaf een voorburcht. De beschrijving uit 1913 is van amateurhistoricus A. van Beurden: “Alles is zeer goed te zien en hoewel de tijd en de Maas alles met een groen kleed bedekt heeft, is het oude grondplan klaar zichtbaar.”.

Wat verder opvalt, is de rookpluim ongeveer rechtsboven op de foto: waarschijnlijk de rook uit de locomotief van de tram.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Elektriciteit in de gemeente Bergen

Siebengewald had in 1926 het voorrecht als eerste dorp van de gemeente Bergen aansluitingen te krijgen op een elektriciteitsnet. Deze plaats is toen aangesloten op het net van Elektrizitätswerke te Wesel in Duitsland. Vervolgens hebben in 1929 de andere dorpen ook zo’n voorziening gekregen van de Limburgse Electriciteits Maatschappij ofwel PLEM. De aansluitingen bleven vrijwel uitsluitend beperkt tot de dorpskernen. Daarbuiten was men voor de verlichting nog steeds aangewezen op de petroleumlamp terwijl men voor radio-ontvangst veelal gebruik maakte van accu’s.Dorpsarchief Stroompaal Bleijenbeek 1987De elektrificatie van 1929 kwam in Bergen ongeveer gelijktijdig tot stand met die in een aantal andere Noord-Limburgse gemeenten.
Voor de meeste panden gelegen buiten de dorpskernen is de mogelijkheid tot aansluiting pas gekomen na 1945.

Aanvankelijk was het stroomnet bovengronds aangelegd. In latere jaren ging dit geleidelijk ondergronds. Op de foto uit 1987 zien we de bovengrondse stroomleidingen langs de weg naar Siebengewald.

Bron: Jozef Donker, De gemeente Bergen vóór 1945

FacebooktwitterFacebooktwitter

Voetbalclub A.V.C. rond 1920

De oudste foto van de voetbalclub van Afferden A.V.C. Deze foto is gemaakt rond 1920.dorpsarchief_hrc_1920In het jubileumboek van HRC uit 1987 worden de volgende namen vermeld:

Staand: Handrie Verberkt, Herman vd Woldenberg of Wim vd Heijden, Tinus Kepser, ….., Sef Erren, Paul Pleunis, Bèr Erren
Knielend: Henk v Marwijck, (?), Handrie Urselmann, …..
Liggend: Ties Kepser, Mat Wijers, …..

Een tijdje geleden verschijnt er een ander lijstje:

Staand: Handrie Verberkt, Herman v.d. Woldenberg,
Piet Keijsers, Henk van Marwijck, Handrie Urselmann,
Geert Franssen, Sjang Erren
Knielend: Paul Pleunis, Ben Frederix, Ton Tönnissen,
Liggend: Ties Kepser, Mat Wijers, Huub Janssen

FacebooktwitterFacebooktwitter

Telefoon in Afferden

Eind 19e eeuw wordt de telefoon uitgevonden. In 1915 zijn in Nederland 75.000 abonnees op het telefoonnet aangesloten. Deze worden in de “Naamlijst voor den interlocalen Telefoondienst” vermeld. In 1920 verschijnen de eerste abonnees uit Afferden in het telefoonboek: het zijn er drie. Als je iemand wilt bellen, gaat dat via het “hulppostkantoor” waar iemand de verbinding tot stand brengt door het aansluiten van stekkers. De uitspraak “verkeerd verbonden” stamt nog uit die tijd.dorpsarchief_telefoon_afferdenHet postkantoor van Afferden is in die tijd in de huidige Dorpsstraat gevestigd, nu nummer 88 en 16 (na 1927).

In de jaren ‘50 neemt het aantal telefoonaansluitingen enorm toe en vindt automatisering plaats. Het hulppostkantoor wordt “vervangen” door een netnummer (in Afferden 08853) en het abonneenummer heeft inmiddels drie cijfers.

In 1995 wordt overgegaan op een 10-cijferig nummer: het netnummer wordt 0485 en de 53 van het vorige netnummer wordt aan het abonneenummer toegevoegd.

Op de afbeelding de telefoonnummers van Afferden in 1920, 1935 en 1950. In het midden een rekening van slager Nöl de Best. Het telefoonnummer 17 is blijkbaar overgenomen van slager en veehouder Geenen. Er kan alleen tijdens de openingstijden van het postkantoor worden gebeld. De nummers met een speciaal teken zijn ook buiten deze tijden beschikbaar.

FacebooktwitterFacebooktwitter

De oude parochiekerken

bouwtekening oude kerk

Tekeningen van de bouwgeschiedenis van de oude kerk van Afferden uit 1928. In de legenda de bouwstadia van de kerk met als oudste gedeelte de fundamenten van de oude toren uit de 13e eeuw (VIII). XVA verwijst naar het eerste gedeelte van de 15e eeuw.

 

De oude parochiekerken

De eerste kerk van Well is waarschijnlijk gebouwd omstreeks het jaar 1000. De patroon van de kerk wijst op een nauwe band met de St. Vitusabdij van Mönchengladbach, die in de middeleeuwen veel grond te Well in bezit had. Tijdens de tachtigjarige oorlog is het Wellse godshuis verwoest. In het begin van de zeventiende eeuw is de kerk herbouwd, die in het midden van de negentiende eeuw – met uitzondering van het oude priesterkoor – is vervangen door een kerk in waterstaatsstijl (een bouwtrant uit de negentiende eeuw).

Het is nog een strijdvraag of de parochie Bergen een afscheiding is van de parochie Well of dat het omgekeerde het geval is geweest. In elk geval bestond de parochie van Bergen reeds aan het einde van de dertiende eeuw. De plaats van het vroegere godshuis wordt nog gemarkeerd door de oude toren op het kerkhof te Bergen. In de loop van de tijd hebben hier achtereenvolgens verschillende kerkgebouwen gestaan zowel in gotische als in romaanse stijl. Van het vroegere gebouw is alleen de toren bewaard gebleven nadat Bergen in 1932 een nieuwe grotere parochiekerk had gekregen.

Te Afferden heeft op de plaats van de huidige kerk reeds in de tiende of de elfde eeuw een klein godshuis gestaan. De kerk uit de twaalfde eeuw is omstreeks 1500 door een gotische kerk vervangen. Deze is in 1607 afgebrand en daarna in dezelfde stijl herbouwd. In 1853 is dit gebouw uitgebreid met twee zijbeuken.

Ofschoon de officiële vermelding van de parochie Heijen dateert uit de dertiende eeuw is het waarschijnlijk dat deze reeds eerder is gesticht, misschien reeds in de negende eeuw. Sedert 1450 heeft er een gotisch kerkgebouw gestaan, dat in 1852 met behoud van het oude priesterkoor is vervangen door een gebouw in waterstaatsstijl.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Poortgebouw van kasteel Bleijenbeek

In dit gebouw woonden vroeger de medewerkers van het kasteel. Links van de poort woonde lange tijd de familie van rentmeester Groetelaars. Peter Groetelaars, geboren in 1882, kwam in 1917 in dienst bij de toenmalige eigenaar van het kasteel, de heer Prins. Later werd hij benoemd tot rentmeester. De rentmeester beheerde het kasteel en het landgoed, onderhield het contact met de pachtboeren en inde de pacht. Toen het kasteel in de loop der jaren meerdere keren van eigenaar verwisselde en uiteindelijk niet meer bewoond werd, nam de familie Groetelaars intrek in het kasteel. Door oorlogsgeweld werd de familie uiteindelijk in 1945 uit het kasteel verdreven.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Foto in de Katholieke Illustratie: dorpsstraat 1925

Deze foto verschijnt in 1925 in de Katholieke Illustratie. Dit is een Nederlands geïllustreerd weekblad voor Katholiek Nederland dat gedurende 101 jaar (1867-1967) een veelgelezen familieblad is. Het bevat veel artikelen over katholieke onderwerpen, zoals heiligenverhalen en katholieke politiek, maar heeft ook aandacht voor cultuur, wetenschap en nieuws.

Na de Tweede Wereldoorlog verliezen de kerken gaandeweg aan invloed en zijn bladen zoals de Katholieke Illustratie niet meer levensvatbaar. Het katholieke karakter van het blad wordt steeds zwakker, totdat het in 1968 opgaat in Nieuwe Revu: “God verdwijnt, het bloot verschijnt…”.

Af en toe staan er foto’s van Afferden in dit blad. Naar verluidt is de man met de fiets de bezorger van de Katholieke Illustratie. Het is niet bekend wie er rechts op de foto staat. Waarschijnlijk bewoners uit het huis rechts waar vroeger meerdere gezinnen woonden, nu de meubelzaak in de Dorpsstraat.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Hoogwater 1926

Lange tijd is het dorp Afferden niet beschermd door een winterdijk. Bij hoog water komt het dan wel eens voor dat het water tot in de Dorpsstraat stroomt zoals op deze foto uit 1926 te zien is.

Links op de foto café het Zwaantje (Raijmakers) en het huis rechts is bakkerij Van den Bergh.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Meester Janssen hoofd van de lagere school 1927

In het huis naast de toenmalige winkel van Piet Honig op het Gening woonde vroeger het hoofd van de lagere school Franciscus Paulus Janssen, geboren in 1883 te Meerlo.

Van 1920 tot zijn pensionering in 1949 was meester Janssen hoofd van de lagere school in Afferden. Zowel voor het onderwijs als voor het verenigingsleven heeft hij zich zeer verdienstelijk gemaakt. Hij was dirigent van de fanfare en van het kerkelijk zangkoor. Als waardering voor deze inzet is hij in de jaren 50 zowel koninklijk als kerkelijk onderscheiden.

In 1920 werd hij dirigent van fanfare Helpt Elkander als opvolger van meester Titulaer, ook hoofd van de school. Naar verluidt had meester Janssen veel gezag, was rustig en had veel geduld. In 1958 is een einde gekomen aan zijn dirigentschap en in 1968 is hij overleden.

Deze foto is uit 1927.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Kasteel Bleijenbeek

Terwijl de ontstaansgeschiedenis van kasteel Bleijenbeek niet geheel duidelijk is, weten we precies wanneer het imposante kasteel ten onder is gegaan. Archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat er op deze plaats in de tweede helft van de 14e eeuw de eerste bebouwing is ontstaan. In de loop van de eeuwen is een waarschijnlijk kleiner gebouw omgebouwd tot een kasteel.

In de vroege avond van 21 februari 1945 begonnen Britse vliegtuigen met een zwaar bombardement dat kasteel Bleijenbeek in een ruïne veranderde.

Inmiddels zijn delen van de ruïne geconsolideerd zodat de herinnering aan zes eeuwen Afferdse historie in stand blijft.

FacebooktwitterFacebooktwitter