Berichtenarchief meisjesschool

Van openbaar naar bijzonder basisonderwijs

In de tweede helft van de 19e eeuw ontstond in Nederland een schoolstrijd tussen openbaar (bestuurd door de overheid) en bijzonder onderwijs (door een bestuur op grond van een bepaalde geloofsovertuiging). Dit kwam o.a. omdat de overheid alleen het openbare onderwijs financierde. Dit leidde uiteindelijk tot de Lager Onderwijswet van 1920 waarin de financiële gelijkstelling werd vastgelegd: de overheid bekostigde voortaan ook het bijzondere onderwijs. Daarna zijn de scholen van de gemeente Bergen overgegaan van openbaar naar bijzonder. In Afferden gebeurde dit in 1939 en daarbij heeft de toenmalige pastoor Peters een belangrijke rol gespeeld.

Toen de scholen in 1939 aan de parochie werden overgedragen en bijzondere katholieke scholen werden, hebben de zusters van Sint Jozef uit Amersfoort het onderwijs aan de meisjesschool op zich genomen. Het eerste hoofd van de St. Jozefschool was zuster Gabriël van de Vecht van 1939 tot 1944.

In die tijd was men ook bezig met het inrichten van de ruimte aan de voorzijde van de school, die als ‘bewaarschool’ voor de kleuters moest dienen. De ‘bouwzuster’ was zuster Odrada Roelofzzen die de opleiding voor het Fröbelonderwijs volgde. De bewaarschool begon op 6 november 1939 met 48 kinderen. Dit aantal steeg binnen 14 dagen tot 60. Omdat dit aantal voor één leidster erg veel was, kreeg zij ondersteuning van enkele oudere meisjes uit Afferden die reeds van school waren. De middelen waren echter beperkt, zo gebruikte men o.a. oud behangpapier om op te tekenen.

Op de foto een klas van juf Liebrand van de meisjesschool in de jaren zestig.

Landbouwschool

Begin vorige eeuw is de landbouw het belangrijkste middel van bestaan in Afferden en omgeving. Daardoor ontstaat behoefte aan goed landbouwonderwijs.

Op 29 december 1931 wordt de lagere landbouwschool officieel geopend. Daarvoor worden 2 lokalen van de nieuwe openbare lagere school aan de Langstraat beschikbaar gesteld. Wegens ruimtegebrek moet de landbouwschool in 1935 het gebouw van de lagere school verlaten. Men neemt zijn intrek in ruimten bij zaal Raijmakers. Gezien het aantal leerlingen is een nieuwe school noodzakelijk. Het gemeentebestuur zoekt naar allerlei mogelijkheden een eigen gebouw te verschaffen. Zo wordt ook gesproken over een nieuwe school bij villa Angelbeck op het Gening. Daarbij is van belang dat er voldoende ruimte is voor de aanleg van proefvelden. Alle plannen stranden wegens de ongunstige financiële toestand en na 1940 door de oorlogsomstandigheden.

Het onderwijs is doorgegaan totdat na de oorlog de school is opgeheven tengevolge van de oprichting van landbouwscholen in Ottersum en Well.

Meester H. Roncken uit Horst wordt benoemd tot directeur van de nieuwe lagere landbouwschool. In haar memoires schrijft diens vrouw wat zij in Afferden aantreffen:

Op 1 november 1931 werd vader Roncken benoemd tot directeur van de Lagere Landbouwschool in Afferden, een heel arm dorp. Tien flinke boeren, een paar winkels, veel mensen zonder werk. Het was armoe troef. Op kasteel Bleijenbeek kregen wij via rentmeester Groetelaars bewoning op de binnenplaats: keuken, kelder en boven vier grote kamers, zalen! Onze Buren: Groetelaars, boer Geenen en Koenen, de tuinman. De erwten en aardappels groeiden tegen de muren boven. En: In de meisjesschool kreeg hij een lokaal en een schaftlokaal. Jongens uit Velden, Arcen, Wellerlooi, Bergen, Ottersum, allemaal met de fiets. En die het verst woonden, waren nooit te laat.

De meisjesschool aan de Langstraat

Vroeger stond de school aan de Dorpsstraat, het was een gecombineerde jongens- en meisjessschool.

In de jaren twintig van de vorige eeuw bleek vernieuwing en uitbreiding van de huisvesting van de school noodzakelijk. Dit hield mede verband met de invoering van het zevende leerjaar. Een zevende klas was bedoeld om leerlingen op school te houden tijdens de leerplichtige periode. Dit was eigenlijk een verlenging van de lagere school. Het ging hierbij in de meeste gevallen om leerlingen die na het lager onderwijs hun schoolperiode beëindigden en gingen werken. Zodoende is in 1930 de meisjesschool aan de Langstraat gebouwd. Het was een school met vier klassen die later nog is uitgebreid.

Van 1931 tot 1935 werden twee lokalen ook gebruikt als lagere landbouwschool. Aanvankelijk was dit dus een openbare lagere meisjesschool die onder het gezag viel van de hoofdonderwijzer van de jongensschool.

De meisjesschool stond links van de inrit naar de school.

Kinderen meisjesschool in optocht door Langstraat 1959

Een foto van kinderen van de meisjesschool gemaakt op 20 juni 1959 aan het einde van de de Langstraat.

Rechts op de foto zuster Dominica, leerkracht van de meisjesschool van 1952 tot 1963. Op de achtergrond zuster Euphrosina (1955 – 1979).

De vraag is, vanwege welke gelegenheid deze foto is gemaakt en wie er allemaal op de foto staan.